1 Sau các việc nầy và sự thành-tín nầy, thì San-chê-ríp loán đến trong xứ Giu-đa, vây các thành bền-vững, có ý hãm lấy nó.2 Khi Ê‑xê-chia thấy San-chê-ríp đã đến, toan hãm đánh Giê-ru-sa-lem,3 thì người hội-nghị với các quan-trưởng và những người mạnh-dạn đặng ngăn nước suối ở ngoài thành; họ bèn giúp-đỡ người.4 Dân-sự nhóm lại đông, chận các suối và các khe chảy giữa xứ, mà rằng: Làm gì để cho vua A‑si-ri đến, thấy có nước nhiều?5 Người tự can-đảm, xây-đắp vách thành đã bị hư-lủng, xây nó lên đến tận tháp; rồi lại xây một cái vách khác ở phía ngoài; người làm cho vững-chắc Mi-lô ở trong thành Đa-vít, và chế nhiều cây lao cùng khiên.6 Người lập những quan-tướng trên dân-sự, rồi hiệp-lập chúng lại gần mình tại phố bên cửa thành, nói động lòng chúng, mà rằng:7 Khá vững lòng bền chí, chớ sợ, chớ kinh-hãi trước mặt vua A‑si-ri và đám quân đông-đảo theo người; vì có một Đấng ở cùng chúng ta thắng hơn kẻ ở với họ:8 Với người chỉ một cánh tay xác-thịt; còn với chúng ta có Giê-hô-va Đức Chúa Trời của chúng ta, đặng giúp-đỡ và chiến-tranh thế cho chúng ta. Dân-sự bèn nương-cậy nơi lời của Ê‑xê-chia, vua Giu-đa.9 Sau việc ấy, San-chê-ríp, vua A‑si-ri, với cả đạo-binh của người hãy còn vây La-ki, có sai các đầy-tớ người đến Ê‑xê-chia và dân Giu-đa ở tại Giê-ru-sa-lem, mà nói rằng:10 San-chê-ríp, vua A‑si-ri, nói như vầy: Các ngươi nương-cậy điều gì, mà chịu ở vây trong Giê-ru-sa-lem như thế?11 Ê‑xê-chia nói rằng: Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta sẽ giải-cứu chúng ta khỏi tay vua A‑si-ri, ấy há chẳng phải người dỗ-dành các ngươi đặng phó các ngươi đói-khát cho chết hay sao?12 Chớ thì chẳng phải chính Ê‑xê-chia nầy đã cất những nơi cao và bàn-thờ của Ngài, rồi biểu dân Giu-đa và Giê-ru-sa-lem rằng: Các ngươi khá thờ-lạy trước một bàn-thờ, và chỉ xông hương tại trên đó mà thôi?13 Các ngươi há chẳng biết điều ta và tổ-phụ ta đã làm cho các dân thiên-hạ sao? Các thần của những dân-tộc thiên-hạ, há giải-cứu xứ chúng nó được khỏi tay ta ư?14 Nội trong các thần của những dân-tộc mà tổ-phụ ta đã diệt hết đi, há có thần nào giải-cứu dân mình cho khỏi tay ta chăng? Dễ có một mình Thần các ngươi giải-cứu các ngươi được khỏi tay ta chớ!15 Vậy bây giờ, chớ để Ê‑xê-chia phỉnh-gạt, khuyên-dụ các ngươi như thế, và các ngươi chớ tin người; vì chẳng có thần của dân nào nước nào giải-cứu dân mình được khỏi tay ta, hay là khỏi tay tổ-phụ ta; huống chi Đức Chúa Trời các ngươi giải-cứu các ngươi khỏi tay ta!16 Các đầy-tớ người lại còn nói nghịch cùng Giê-hô-va là Đức Chúa Trời thật, và nghịch cùng Ê‑xê-chia, là tôi-tớ Ngài.17 Người cũng viết thơ sỉ-nhục Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y‑sơ-ra-ên, và nói phạm đến Ngài mà rằng: Hễ thần của các dân-tộc thiên-hạ chẳng giải-cứu dân mình khỏi tay ta thế nào, thì thần của Ê‑xê-chia cũng chẳng giải-cứu được dân-sự người khỏi tay ta thế ấy.18 Chúng la lớn lên, nói bằng tiếng Giu-đa cho dân Giê-ru-sa-lem ở trên vách thành, đặng làm cho chúng sợ hoảng, để hãm lấy thành.19 Chúng lại nói về Đức Chúa Trời của Giê-ru-sa-lem, như thể các thần của dân thiên-hạ đều là công-việc của tay người ta làm ra.20 Vua Ê‑xê-chia, và tiên-tri Ê‑sai, con trai A‑mốt, cầu-nguyện về việc nầy, và kêu-la thấu đến trời.21 Đức Giê-hô-va bèn sai một thiên-sứ diệt những người mạnh-dạn, các quan-trưởng và các quan-tướng ở trong trại-quân của vua A‑si-ri. Người trở về trong xứ mình, mặt hổ-thẹn; và khi người vào trong miễu thần mình, có những kẻ bởi lòng người sinh ra đều lấy gươm giết người tại đó.22 Như vậy Đức Giê-hô-va cứu Ê‑xê-chia và dân-cư thành Giê-ru-sa-lem khỏi tay San-chê-ríp, vua A‑si-ri, và khỏi tay mọi người khác, cùng phù-hộ cho chúng bốn bên.23 Có nhiều người đem những lễ-vật đến dâng cho Đức Giê-hô-va tại Giê-ru-sa-lem, và những vật quí-báu cho Ê‑xê-chia, vua Giu-đa; nên từ khi ấy về sau, người được tôn-cao trước mặt các nước.24 Trong lúc ấy, Ê‑xê-chia bị đau hòng chết; người cầu-nguyện Đức Giê-hô-va, Đức Giê-hô-va phán cùng người, và ban cho người một dấu lạ.25 Nhưng Ê‑xê-chia chẳng báo đáp lại ơn Chúa mà người đã lãnh, vì lòng người tự-cao; bèn có cơn thạnh-nộ của Chúa nổi lên cùng người, cùng Giu-đa và Giê-ru-sa-lem.26 Song Ê‑xê-chia hạ sự tự-cao trong lòng mình xuống, người và dân-cư Giê-ru-sa-lem cũng vậy, nên trong đời Ê‑xê-chia, cơn thạnh-nộ của Đức Giê-hô-va không giáng trên chúng.27 Ê‑xê-chia được rất giàu rất sang; người cất những kho để trữ bạc, vàng, đá quý, thuốc thơm, khiên, và các thứ khí-giới tốt đẹp;28 những lẫm đặng chứa ngũ-cốc, rượu, và dầu; những chuồng để nhốt các thứ thú-vật, bầy chiên, và bầy bò.29 Người cũng xây những thành, có nhiều bầy chiên và bò; vì Đức Chúa Trời ban cho người rất nhiều của-cải.30 Ấy là Ê‑xê-chia nầy lấp nguồn trên của nước Ghi-hôn, và dẫn nó chảy ngầm dưới đất qua phía tây của thành Đa-vít. Trong mọi việc Ê‑xê-chia được hanh-thông.31 Song khi sứ-giả mà vua Ba-by-lôn sai đến người đặng hỏi-thăm dấu lạ đã xảy ra trong xứ, thì Đức Chúa Trời tạm lìa-bỏ người đặng thử người, để cho biết mọi điều ở trong lòng người.32 Các công-việc khác của Ê‑xê-chia, và những việc thiện của người, đều chép trong sách dị-tượng của Ê‑sai, đấng tiên-tri, con trai của A‑mốt, và trong sách các vua Giu-đa và Y‑sơ-ra-ên.33 Ê‑xê-chia an-giấc cùng tổ-phụ mình, người ta chôn người trong lăng-tẩm cao của con-cháu Đa-vít; cả Giu-đa và Giê-ru-sa-lem đều tôn-kính người, lúc người thác; Ma-na-se, con trai người, cai-trị thế cho người.
2 Kings 19
1 As soon as King Hezekiah heard it, he tore his clothes and covered himself with sackcloth and went into the house of the LORD.2 And he sent Eliakim, who was over the household, and Shebna the secretary, and the senior priests, covered with sackcloth, to the prophet Isaiah the son of Amoz.3 They said to him, “Thus says Hezekiah, This day is a day of distress, of rebuke, and of disgrace; children have come to the point of birth, and there is no strength to bring them forth.4 It may be that the LORD your God heard all the words of the Rabshakeh, whom his master the king of Assyria has sent to mock the living God, and will rebuke the words that the LORD your God has heard; therefore lift up your prayer for the remnant that is left.”5 When the servants of King Hezekiah came to Isaiah,6 Isaiah said to them, “Say to your master, ‘Thus says the LORD: Do not be afraid because of the words that you have heard, with which the servants of the king of Assyria have reviled me.7 Behold, I will put a spirit in him, so that he shall hear a rumor and return to his own land, and I will make him fall by the sword in his own land.’”8 The Rabshakeh returned, and found the king of Assyria fighting against Libnah, for he heard that the king had left Lachish.9 Now the king heard concerning Tirhakah king of Cush, “Behold, he has set out to fight against you.” So he sent messengers again to Hezekiah, saying,10 “Thus shall you speak to Hezekiah king of Judah: ‘Do not let your God in whom you trust deceive you by promising that Jerusalem will not be given into the hand of the king of Assyria.11 Behold, you have heard what the kings of Assyria have done to all lands, devoting them to destruction. And shall you be delivered?12 Have the gods of the nations delivered them, the nations that my fathers destroyed, Gozan, Haran, Rezeph, and the people of Eden who were in Telassar?13 Where is the king of Hamath, the king of Arpad, the king of the city of Sepharvaim, the king of Hena, or the king of Ivvah?’”14 Hezekiah received the letter from the hand of the messengers and read it; and Hezekiah went up to the house of the LORD and spread it before the LORD.15 And Hezekiah prayed before the LORD and said: “O LORD, the God of Israel, enthroned above the cherubim, you are the God, you alone, of all the kingdoms of the earth; you have made heaven and earth.16 Incline your ear, O LORD, and hear; open your eyes, O LORD, and see; and hear the words of Sennacherib, which he has sent to mock the living God.17 Truly, O LORD, the kings of Assyria have laid waste the nations and their lands18 and have cast their gods into the fire, for they were not gods, but the work of men's hands, wood and stone. Therefore they were destroyed.19 So now, O LORD our God, save us, please, from his hand, that all the kingdoms of the earth may know that you, O LORD, are God alone.”20 Then Isaiah the son of Amoz sent to Hezekiah, saying, “Thus says the LORD, the God of Israel: Your prayer to me about Sennacherib king of Assyria I have heard.21 This is the word that the LORD has spoken concerning him: “She despises you, she scorns you— the virgin daughter of Zion; she wags her head behind you— the daughter of Jerusalem.22 “Whom have you mocked and reviled? Against whom have you raised your voice and lifted your eyes to the heights? Against the Holy One of Israel!23 By your messengers you have mocked the Lord, and you have said, ‘With my many chariots I have gone up the heights of the mountains, to the far recesses of Lebanon; I felled its tallest cedars, its choicest cypresses; I entered its farthest lodging place, its most fruitful forest.24 I dug wells and drank foreign waters, and I dried up with the sole of my foot all the streams of Egypt.’25 “Have you not heard that I determined it long ago? I planned from days of old what now I bring to pass, that you should turn fortified cities into heaps of ruins,26 while their inhabitants, shorn of strength, are dismayed and confounded, and have become like plants of the field and like tender grass, like grass on the housetops, blighted before it is grown.27 “But I know your sitting down and your going out and coming in, and your raging against me.28 Because you have raged against me and your complacency has come into my ears, I will put my hook in your nose and my bit in your mouth, and I will turn you back on the way by which you came.29 “And this shall be the sign for you: this year eat what grows of itself, and in the second year what springs of the same. Then in the third year sow and reap and plant vineyards, and eat their fruit.30 And the surviving remnant of the house of Judah shall again take root downward and bear fruit upward.31 For out of Jerusalem shall go a remnant, and out of Mount Zion a band of survivors. The zeal of the LORD will do this.32 “Therefore thus says the LORD concerning the king of Assyria: He shall not come into this city or shoot an arrow there, or come before it with a shield or cast up a siege mound against it.33 By the way that he came, by the same he shall return, and he shall not come into this city, declares the LORD.34 For I will defend this city to save it, for my own sake and for the sake of my servant David.”35 And that night the angel of the LORD went out and struck down 185,000 in the camp of the Assyrians. And when people arose early in the morning, behold, these were all dead bodies.36 Then Sennacherib king of Assyria departed and went home and lived at Nineveh.37 And as he was worshiping in the house of Nisroch his god, Adrammelech and Sharezer, his sons, struck him down with the sword and escaped into the land of Ararat. And Esarhaddon his son reigned in his place.
Isaiah
1 Nghe tin đó, vua Ê‑xê-chia liền xé áo mình, quấn bao gai, vào đền Đức Giê-hô-va.2 Đoạn, sai quan cung-giám Ê‑li-a-kim, thơ-ký Sép-na, và các trưởng-lão trong hàng thầy tế-lễ, đều quấn bao gai, đến cùng đấng tiên-tri Ê‑sai, con trai của A‑mốt,3 nói với người rằng: Vua Ê‑xê-chia phán như vầy: Ngày nay là ngày hoạn-nạn, quở-phạt, và hổ-nhuốc; vì con đã đến kỳ đẻ rồi, nhưng không có sức mà đẻ ra.4 Có lẽ Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi sẽ nghe những lời của Ráp-sa-kê, mà chủ nó là vua A‑si-ri đã sai đến để đố-thách Đức Chúa Trời hằng sống; và có lẽ Ngài sẽ quở-phạt nó theo như những lời mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi đã nghe: vậy xin hãy vì những người còn lại đây mà cầu-nguyện!5 Các tôi-tớ của vua Ê‑xê-chia bèn đến cùng Ê‑sai.6 Ê‑sai bảo rằng: Nầy là lời các ngươi sẽ tâu lại cùng chủ mình: Đức Giê-hô-va có phán như vầy: Chớ sợ về những lời ngươi đã nghe, là lời của tôi-tớ vua A‑si-ri dùng mà nói phạm ta.7 Nầy ta đặt thần-linh trong nó, rồi nó sẽ nghe tin mà trở về xứ mình; tại đó, ta sẽ làm cho nó ngã dưới gươm.8 Vả, khi Ráp-sa-kê nghe chủ mình là vua A‑si-ri đã đi khỏi La-ki, bèn trở về chầu người, gặp người đương đánh thành Líp-na.9 Bấy giờ vua A‑si-ri có nghe tin báo về Tiệt-ha-ca, là vua Ê‑thi-ô-bi, rằng: Người kéo ra để đánh cùng vua; bèn sai các sứ-giả đến cùng Ê‑xê-chia, và dặn rằng:10 Các ngươi hãy nói cùng Ê‑xê-chia, vua Giu-đa, rằng: Vua chớ để cho mình bị lừa bởi Đức Chúa Trời mà mình tin-cậy, nói rằng: Giê-ru-sa-lem sẽ chẳng phó vào tay vua A‑si-ri đâu.11 Nầy, vua hẳn có nghe những sự các vua A‑si-ri đã làm ra ở các nước. Các nước ấy đã bị hủy-diệt cả rồi; còn vua, vua sẽ được cứu khỏi ư!12 Các thần của các nước mà tổ-tiên chúng ta đã diệt, tức là các thần của Gô-xan, của Cha-ran, của Rết-sép và của con cái Ê‑đen ở Tê-la-sa, có cứu được họ không?13 Chớ nào vua của Ha-mát, vua của Ạt-bát, các vua của thành Sê-phạt-va-im, thành Hê-na và thành Y‑va ở đâu?14 Ê‑xê-chia đã nhận thơ tại tay sứ-giả và đọc rồi, thì lên nhà Đức Giê-hô-va, mở thơ ra trước mặt Đức Giê-hô-va,15 cầu-nguyện Đức Giê-hô-va rằng:16 Hỡi Đức Giê-hô-va vạn-quân, Đức Chúa Trời của Y‑sơ-ra-ên, là Đấng ngự trên các chê-ru-bim, chỉ một mình Ngài là Đức Chúa Trời của mọi nước trên đất, Ngài đã dựng nên trời và đất.17 Hỡi Đức Giê-hô-va, xin nghiêng tai mà nghe! Hỡi Đức Giê-hô-va, xin mở mắt mà xem! Xin nghe mọi lời mà San-chê-ríp đã khiến nói cùng tôi để đố-thách Đức Chúa Trời hằng sống!18 Hỡi Đức Giê-hô-va, thật rằng các vua nước A‑si-ri đã hủy-diệt các nước và phá-hại đất-đai,19 ném các thần trong lửa. Nhưng ấy chẳng phải là các thần, bèn là việc của tay người ta, bằng gỗ và bằng đá, cho nên họ đã hủy-diệt đi được.20 Hỡi Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng tôi, vậy, bây giờ, xin Ngài cứu chúng tôi khỏi tay San-chê-ríp, hầu cho mọi nước trên đất đều biết chỉ một mình Ngài là Đức Giê-hô-va!21 Ê‑sai, con trai của A‑mốt, bèn khiến người tâu cùng vua Ê‑xê-chia rằng: Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y‑sơ-ra-ên phán như vầy: Vì ngươi đã cầu-xin ta nghịch cùng San-chê-ríp, vua A‑si-ri;22 nầy là lời Đức Giê-hô-va đã phán về nó: Gái đồng-trinh Si-ôn khinh-dể ngươi, nhạo-cười ngươi; gái Giê-ru-sa-lem lắc đầu sau ngươi!23 Ngươi đã đố-thách và nói phạm đến ai? Ngươi đã cất tiếng lên và ngước mắt lên cao nghịch cùng ai? Ấy là nghịch cùng Đấng thánh của Y‑sơ-ra-ên.24 Ngươi đã dùng các tôi-tớ mình mà đố-thách Chúa, nói rằng: Ta đem muôn-vàn cỗ xe lên trên chót núi, là nơi xa-thẳm của Li-ban; ta sẽ đốn những cây bách rất cao, cây tùng rất xinh; vào đến trên đỉnh rất cao, trong rừng của ruộng tốt.25 Ta đã đào đất và uống nước; dùng bàn chân làm cho cạn mọi sông Ê‑díp-tô.26 Ngươi há chẳng nghe rằng ta đã làm sự đó từ lâu, đã định từ đời xưa hay sao? Hiện nay ta khiến xảy ra, hầu cho ngươi phá các thành bền-vững nên gò-đống đổ-nát.27 Những dân-cư các thành ấy đã kém sức, khiếp-sợ, xấu-hổ, trở nên như rau ngoài đồng và cỏ xanh, như cỏ trên mái nhà, như lúa mì chưa trồi đọt mà đã héo.28 Ta xem thấy ngươi khi ngồi, khi ra, khi vào và khi náo-loạn nghịch cùng ta.29 Vì ngươi náo-loạn nghịch cùng ta, lời xấc-xược của ngươi đã thấu đến tai ta, nên ta tra cái khoen nơi lỗ mũi ngươi, và cái khớp nơi miệng ngươi, khiến ngươi theo con đường mình đã noi đến mà trở về.30 Hỡi Ê‑xê-chia, điều nầy sẽ là dấu: năm nay sẽ ăn hoa-lợi chính ruộng tự sanh ra, sang năm còn ăn lúa tự-nhiên mọc lên không gieo giống. Nhưng, đến năm thứ ba, hãy gieo và gặt, hãy trồng vườn nho và ăn trái.31 Trong nhà Giu-đa kẻ nào tránh khỏi nạn và còn sót lại sẽ châm rễ mới ở dưới và ra trái ở trên.32 Vì sẽ có dân sót ra từ Giê-ru-sa-lem, và mấy kẻ trốn khỏi nạn ra từ núi Si-ôn: lòng sốt-sắng của Đức Giê-hô-va vạn-quân sẽ làm điều đó.33 Vậy nên, Đức Giê-hô-va phán về vua A‑si-ri như vầy: Nó sẽ không vào thành nầy, chẳng bắn vào một mũi tên, cũng chẳng dùng một cái thuẫn mà nghịch với, và chẳng đắp lũy mà cự lại.34 Nó sẽ theo con đường mình đã noi đến mà trở về, không vào thành nầy đâu, Đức Giê-hô-va phán vậy.35 Ta sẽ binh-vực thành nầy, để giải-cứu nó, vì cớ ta và vì cớ Đa-vít là tôi-tớ ta.36 Bấy giờ, một thiên-sứ của Đức Giê-hô-va vào trại quân của người A‑si-ri, và giết mười tám vạn năm ngàn người. Sáng hôm sau, người ta dậy sớm, thấy rặt những thây chết.37 San-chê-ríp, vua A‑si-ri, bèn đi, trở về ở tại Ni-ni-ve.38 Một ngày kia người đương quì-lạy trong đền Nít-róc, thần của mình, thì con trai người là A‑tra-mê-léc và Sa-rết-se lấy gươm giết người. Đoạn, hai người đó trốn trong xứ A‑ra-rát. Con trai người là Ê‑sạt-ha-đôn trị-vì thay người.
